De zorg voor ouderen met dementie brengt specifieke uitdagingen met zich mee, met name op het gebied van bewegingsvrijheid en veiligheid. Zorginstellingen streven ernaar een balans te vinden tussen het bieden van vrijheid en het waarborgen van veiligheid voor deze kwetsbare groep. Een veelvoorkomend probleem is het beheren van ‘leefcirkels’—gebieden waarin cliënten zich vrij mogen bewegen. Traditionele methoden schieten vaak tekort in het effectief monitoren en handhaven van deze leefcirkels. Gezichtsherkenning biedt een oplossing voor dit probleem. Maar wat mag er wel en wat mag er niet op het gebied van gezichtsherkenning? In dit artikel behandelen we de mogelijkheden van deze technologie voor de zorg.
Maar voor dat we verder ingaan op de toepassing van gezichtsherkenning, kijken we eerst naar het begrip zelf.
Gezichtsherkenning is een vorm van biometrische technologie die gebruikmaakt van kunstmatige intelligentie (AI) om gezichten van personen automatisch te herkennen en identificeren. Hierbij wordt een beeld van een gezicht – vastgelegd via een camera – geanalyseerd op unieke kenmerken, zoals de afstand tussen de ogen, de vorm van de neus, kaaklijn en andere geometrische patronen in het gezicht.
Deze unieke eigenschappen worden omgezet in een digitale ‘template’, een wiskundige representatie van het gezicht. Wanneer iemand zich opnieuw voor een camera bevindt, wordt zijn of haar gezicht vergeleken met de opgeslagen templates in een beveiligde database. Als er een overeenkomst wordt gevonden, kan het systeem de persoon herkennen en daar passende acties aan koppelen—zoals het openen van een deur of het registreren van aanwezigheid.
Het gebruik van gezichtsherkenning roept zorgen op over privacy en ethiek. Het verwerken van biometrische gegevens, zoals gezichtsbeelden, wordt door de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) beschouwd als verwerking van bijzondere persoonsgegevens en is in principe verboden, tenzij er een wettelijke uitzondering van toepassing is. Een van de uitzonderingen is wanneer de betrokkenen uitdrukkelijke toestemming hebben gegeven voor de verwerking van hun biometrische gegevens. Een andere uitzondering is wanneer de verwerking noodzakelijk is voor authenticatie- of beveiligingsdoeleinden, mits er sprake is van een zwaarwegend algemeen belang. Het is essentieel dat zorginstellingen zorgvuldig omgaan met deze gegevens en transparant zijn over het gebruik ervan. Dit houdt in dat cliënten en hun vertegenwoordigers volledig geïnformeerd worden en dat er expliciete toestemming wordt verkregen. Daarnaast moeten de gegevens veilig worden opgeslagen en uitsluitend worden gebruikt voor het beoogde doel. ​
Een cruciale stap in dit proces is het uitvoeren van een Data Protection Impact Assessment (DPIA). Dit is een verplichte risicobeoordeling voor verwerkingen die waarschijnlijk een hoog privacyrisico met zich meebrengen—zoals gezichtsherkenning. In een DPIA wordt beschreven welke gegevens worden verzameld, met welk doel, hoe ze worden beschermd, en welke risico’s er zijn voor de betrokkenen. Ook worden maatregelen opgenomen om die risico’s te beperken. Zonder een gedegen DPIA mag gezichtsherkenning niet worden ingezet binnen zorginstellingen.
Naast de AVG is de Wet zorg en dwang (Wzd) relevant. Deze wet regelt de rechten van mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) die onvrijwillige zorg krijgen. De kern van de Wzd is ‘Nee, tenzij’, wat betekent dat onvrijwillige zorg alleen mag worden toegepast als het niet anders kan. Het gebruik van gezichtsherkenning moet in lijn zijn met deze wetgeving, waarbij het welzijn en de rechten van de cliënt centraal staan.
Binnen zorginstellingen waar gewerkt wordt met leefcirkels kan gezichtsherkenning een belangrijke rol spelen bij het automatisch handhaven van deze grenzen.
Elke cliënt krijgt op basis van zijn of haar zorgplan een leefcirkel toegewezen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat een persoon vrij is om zich binnen de afdeling te bewegen, maar dat toegang tot de buitendeur of andere afdelingen beperkt is. De gezichtsherkenningstechnologie wordt gekoppeld aan camera’s die bij strategische punten zijn geplaatst, zoals bij deuren naar buiten of naar andere afdelingen.
Wanneer een persoon zich voor een deur bevindt, registreert de camera het gezicht en vergelijkt dit met de bestaande gezichtsprofielen in de beveiligde database. Als de persoon in de database voorkomt en volgens het zorgplan geen toegang mag hebben tot het betreffende gebied, dan blijft deur gesloten. Staat de persoon niet in de database, dan zal de deur automatisch openen. Natuurlijk kunnen bij dit proces verschillende afhankelijkheden worden ingesteld. Bijvoorbeeld: staan er twee personen voor een deur, waarbij één persoon wél en één persoon géén toegang heeft tot een bepaald gebied, dan zal de deur ook niet opengaan.
Deze werkwijze maakt het mogelijk om persoonsgericht toezicht te houden zonder fysieke interventie of het gevoel van opsluiting te creëren. Voor cliënten voelt het systeem intuïtief en vriendelijk: deuren openen gewoon vanzelf wanneer dat mag, en blijven ongemerkt gesloten wanneer dat niet het geval is.
Daarnaast kan de technologie helpen bij het registreren van verplaatsingen, bijvoorbeeld om inzicht te krijgen in het bewegingspatroon van een cliënt. Dit kan waardevolle informatie opleveren voor het zorgteam, dat het welzijn van de cliënt nauwgezet kan monitoren en aanpassen waar nodig.
Het Vaidio-platform biedt zorginstellingen een krachtige en AVG-proof oplossing om persoonsgericht toezicht te houden op een respectvolle en veilige manier. Dankzij geavanceerde gezichtsherkenning via bestaande IP-camera’s kan het systeem in real-time gezichten detecteren, identificeren en automatisch acties uitvoeren, zoals het openen van deuren of het versturen van meldingen.
Vaidio onderscheidt zich door zijn nauwkeurigheid, snelheid en veelzijdigheid. Meerdere gezichten kunnen gelijktijdig worden herkend, en het systeem kan worden gekoppeld aan toegangscontrole, alarmmeldingen of zelfs route-analyses van cliënten. Hierdoor kunnen leefcirkels op individueel niveau worden ingericht én automatisch gehandhaafd, zonder dat dit als beperkend wordt ervaren door de cliënt.
Met functies zoals toegestane en/of blokkadelijstherkenning, real-time tracking over meerdere camera’s en de mogelijkheid om binnen seconden personen terug te vinden in uren aan videomateriaal, is Vaidio uitermate geschikt voor complexe zorgomgevingen. Daarbij staat privacy centraal: elk gebruik van Vaidio wordt voorafgegaan door een verplichte DPIA, en de technologie voldoet volledig aan de AVG-richtlijnen.
Kortom, Vaidio combineert veiligheid, autonomie en technologische innovatie tot een toekomstbestendige oplossing voor moderne zorginstellingen.
Hoewel Vaidio bekendstaat om zijn krachtige gezichtsherkenning, reikt de functionaliteit van het platform veel verder. Met meer dan 35 verschillende AI Analytics aan boord, waaronder agressiedetectie en valdetectie, biedt Vaidio een allesomvattend video-analyseplatform dat zorginstellingen helpt om de veiligheid, efficiëntie en het welzijn van bewoners en personeel te verbeteren. Meer weten over Vaidio? Bezoek de productpagina of neem contact op met één van onze specialisten. Zij staan je graag te woord.
